KPSS Coğrafya Nasıl Çalışılır? 18 Soru İçin Konu Sırası, Harita Çalışması ve Tekrar Planı

KPSS’ye hazırlanan adayların coğrafyayla ilişkisi genelde iki uçtan birindedir: Ya “ezber dersi, son iki ayda hallederim” diye ertelenir ya da kitaplar dolusu bilgi arasında boğulunur. Oysa coğrafya, doğru yöntemle çalışıldığında Genel Kültür’de en hızlı net artırılan derslerden biridir. Bu yazıda KPSS coğrafyayı hangi sırayla, nasıl ve ne kadar tekrarla çalışman gerektiğini anlatıyorum.

KPSS’de coğrafyanın yeri

KPSS Genel Yetenek–Genel Kültür oturumu toplam 120 sorudan oluşur. Genel Kültür testinin 60 sorusu genellikle şöyle dağılır: tarih 27, coğrafya 18, vatandaşlık 9, güncel bilgiler 6. Yani coğrafya, Genel Kültür’ün yaklaşık üçte biridir ve tarihten sonra en çok soru gelen derstir.

KPSS’deki coğrafya soruları Türkiye coğrafyasıyla sınırlıdır. Dünya coğrafyası ya da genel fiziki coğrafya bilgisi, yalnızca Türkiye’yi anlamak için gerektiği kadar karşına çıkar. Bu, çalışma alanını daraltan ve işini kolaylaştıran önemli bir bilgidir. Soru dağılımı yıldan yıla bir iki soru oynayabilir; güncel kapsam için o yılın ÖSYM kılavuzuna mutlaka bak.

Konuları hangi sırayla çalışmalısın?

Coğrafya konuları birbirini açıklar: İklimi bilmeyen biri tarımı, yer şekillerini bilmeyen biri nüfusun dağılışını ezberlemek zorunda kalır. Önerdiğim sıra:

  1. Türkiye’nin coğrafi konumu: Matematik ve özel konum, konumun iklime ve ekonomiye etkileri.
  2. Yer şekilleri: Dağlar, ovalar, platolar, akarsular, göller, kıyı tipleri.
  3. İklim ve bitki örtüsü: İklim tipleri, yağış ve sıcaklık dağılışı, doğal bitki örtüsü.
  4. Toprak ve doğal afetler.
  5. Nüfus ve yerleşme: Nüfusun dağılışı, göçler, yerleşme tipleri.
  6. Ekonomik coğrafya: Tarım, hayvancılık, ormancılık, madenler ve enerji kaynakları, sanayi, ulaşım, ticaret ve turizm. Soruların önemli kısmı bu başlıktan gelir.
  7. Bölgeler ve bölgesel kalkınma projeleri.

Fiziki coğrafyayı (1–4) oturtmadan ekonomik coğrafyaya geçersen, “pamuk nerede yetişir?” sorusunun cevabını ezberlemek zorunda kalırsın. Oysa iklimi bilen biri cevabı mantıkla bulur.

Coğrafya ezber dersi mi?

Tamamen değil. KPSS coğrafya soruları son yıllarda giderek daha çok neden-sonuç ilişkisi ve harita yorumu istiyor. Bilgiyi ezberlemek yerine şu soruyu sorarak çalış: “Bu neden burada?”

  • Çay neden Doğu Karadeniz’de? → Bol ve her mevsim yağış, ılıman sıcaklık.
  • Nüfus neden kıyılarda yoğun? → İklim, ulaşım, sanayi ve tarım olanakları.
  • Rüzgâr santralleri neden Ege ve Marmara kıyılarında yoğun? → Rüzgâr potansiyeli.

Bu şekilde çalışınca bir bilgi diğerini hatırlatır ve unutma hızın düşer.

Haritasız coğrafya çalışılmaz

Coğrafya çalışırken masanda mutlaka boş bir Türkiye haritası olsun. Önerdiğim yöntem:

  • Her konudan sonra boş haritaya işaretle: Dağları, ovaları, maden yataklarını, barajları kendi elinle yerleştir. Bunu yapmak, aynı bilgiyi beş kez okumaktan daha kalıcıdır.
  • Renk kodu kullan: Tarım ürünlerini yeşil, madenleri kırmızı, enerji santrallerini mavi gibi sabit renklerle işaretle.
  • Haftada bir “boş harita testi”: Kitaba bakmadan haritayı doldur, sonra kontrol et. Eksik kalanlar, bir sonraki haftanın tekrar listesidir.

Çıkmış sorular senin en iyi kaynağın

KPSS coğrafya soruları belli konularda yoğunlaşır ve ÖSYM’nin soru dili yıllar içinde benzer kalır. Bu yüzden her konuyu bitirdikten sonra o konunun son yıllarda çıkmış sorularını çöz. Çıkmış soruları çözerken iki şeye dikkat et:

  • Hangi bilgilerin tekrar tekrar sorulduğunu not al.
  • Yanlış yaptığın her soruda doğru şıkkın neden doğru olduğunu ve diğer şıkların neden yanlış olduğunu yaz. Çeldiriciler, bir sonraki yılın sorusu olabilir.

Çıkmış soruları nasıl çalışacağını çıkmış sorular nasıl çalışılır yazımda ayrıntılı anlattım.

Çalışanlar için haftalık coğrafya planı

Adayların çoğu bir işte çalışırken ya da okurken KPSS’ye hazırlanıyor. Bu durumda coğrafyaya haftada 4–5 saat ayırmak yeterli olabilir:

GünNe yapılır?Süre
PazartesiYeni konu okuma + haritaya işaretleme60 dk
ÇarşambaAynı konunun soru çözümü45 dk
CumaÇıkmış sorular + yanlış analizi45 dk
CumartesiGeçen haftaların konularından karma test45 dk
PazarBoş harita testi ve kısa tekrar30 dk

Çalışırken hazırlanmanın genel düzeni için çalışırken KPSS’ye hazırlanmak yazıma, tarih için de KPSS tarih nasıl çalışılır yazıma bakabilirsin.

Unutmamak için aralıklı tekrar

Coğrafyada en büyük düşman unutmaktır. Bir konuyu bitirdikten 1 gün, 1 hafta ve 1 ay sonra kısa tekrarlar yap. Her tekrarda önce kitaba bakmadan hatırladıklarını yaz, sonra eksiklerini tamamla. Bu yöntem, konuyu yeniden okumaktan çok daha verimlidir.

Netlerinin hangi puana karşılık geldiğini görmek için KPSS puan hesaplama aracını kullanabilirsin.

KPSS coğrafyada en sık yapılan hatalar

Görüşmelerde adayların coğrafyada benzer hatalar yaptığını görüyorum:

  • Okuyup geçmek: Konu kitabını baştan sona okumak, öğrenmiş gibi hissettirir ama sınavda bilgi gelmez. Her okumadan sonra kitabı kapatıp hatırladıklarını yazmadıkça bilgi kalıcı olmaz.
  • Sadece özet kitaptan çalışmak: Özetler tekrar için iyidir, ama konuyu ilk kez öğrenirken neden-sonuç ilişkilerini kurmaya yetmez.
  • Haritayı son aya bırakmak: Konum bilgisi bütün konuların temelidir; sona bırakıldığında diğer konular da havada kalır.
  • Tek kaynakla yetinmeyip sürekli kaynak değiştirmek: Her yeni kaynak, aynı bilgiyi farklı düzenle yeniden öğrenmek demektir. Bir kaynağı bitirip tekrar etmek daha verimlidir.
  • Güncel değişiklikleri takip etmemek: Yeni açılan baraj, enerji santrali ya da ulaşım projeleri gibi güncel bilgiler soru olarak gelebilir. Bunları ayrı bir sayfada toplayıp düzenli güncelle.

Sınava son iki ay kala ne yapmalı?

Son iki ay yeni konu açma zamanı değil, toparlama zamanıdır:

  • Haftada en az iki Genel Kültür denemesi çöz ve coğrafya yanlışlarını konu konu ayır.
  • Boş harita testini haftada iki kez yap.
  • Ekonomik coğrafya ve iklim gibi soru yoğunluğu yüksek konuları son üç haftada bir kez daha baştan tekrar et.
  • Sınavdan önceki son hafta yalnızca kendi notlarından ve yanlış defterinden tekrar yap; yeni kaynak açma.

Sık sorulan sorular

KPSS coğrafyaya ne zaman başlamalıyım?

Tarihle paralel ilerlemek en iyisidir. Coğrafyayı son iki aya bırakmak, tekrar için zaman bırakmaz.

Hangi konudan çok soru gelir?

Ekonomik coğrafya (tarım, madenler, enerji, sanayi, ulaşım, turizm) ve iklim konuları ağırlıklıdır. Yine de konuları atlamadan çalışmak gerekir, çünkü sorular birden fazla konuyu birleştirebilir.

Harita bilmeden coğrafya netim artar mı?

Sınırlı artar. Harita sorularının yanında birçok bilgi sorusu da konum bilgisiyle çözülür; harita çalışması mutlaka planında olmalı.

Kaç kaynak kullanmalıyım?

Bir konu anlatım kaynağı, bir soru bankası ve çıkmış sorular yeterlidir. Kaynak sayısını artırmak yerine aynı kaynağı tekrar etmek daha verimlidir.


KPSS’ye iş ya da okul temposuyla hazırlanıyorsan, gerçekçi bir takvimi birlikte kurmak için KPSS & AGS Hedef Paketi ile haftalık görüşmeler yapabiliriz.

Yukarı Çık